Opublikowano Dodaj komentarz

#Zwinność

W procesie treningowym, który jest zaplanowany i długofalowy nie możemy zaniedbać rozwijania żadnej zdolności motorycznej. Zwinność jest jedną z kluczowych zdolności dla piłkarzy nożnych oraz zawodników innych gier zespołowych , a jednocześnie bardzo często pomijaną bądź źle prowadzoną przez trenerów.

Zwinność – odnosi się do płynnego przyspieszania i wyhamowania czynności ruchowych, zmieniając kierunek ruchu i różnicując jego schemat. Do komponentów zwinności możemy zaliczyć częstotliwość pracy nóg, szybkość reakcji i szybkość ruchów prostych czy gibkość. Zwinność jest zdolnością motoryczną uzależnioną od poziomu mocy kończyn dolnych. Zawodnik nie jest w stanie osiągnąć wysokiego poziomu zwinności bez odpowiedniego przygotowania siłowego.

Zasady metodyczne kształtowania zwinności:

–  Większość ćwiczeń zwinnościowych należy wykonywać z submaksymalną i maksymalną intensywnością.

Czas trwania ćwiczenia uzależniony jest od celu treningowego. Ćwiczenia trwające od 2 do 8 sekund rozwijają układ fosfagenowy zaś ćwiczenia trwające od 15 do 90 sekund usprawniają metabolizm glikolityczny. Bardzo istotne są przerwy wypoczynkowe. Podczas rozwijania systemu fosfagenowego przerwy powinny być pełne, zaś gdy rozwijamy system glikolityczny stosujemy krótkie, niepełne przerwy wypoczynkowe. Ponadto czas przerw powinien być dostosowany do poziomu zawodników, z którymi pracujemy.

Zwinność  powinniśmy kształtować na początku jednostki treningowej, ponieważ tylko wtedy jesteśmy w stanie odpowiednio bodźcować zawodników, a wykonywane ćwiczenia przyniosą zamierzony skutek.

Podczas rozwijania zwinności w procesie treningowym, musimy przestrzegać pewnych reguł (Tabela 1).

Tabela 1. Długofalowa progresja obciążeń treningowych w odniesieniu do siły mięśniowej, mocy i wytrzymałości zwinnościowej (Bompa, 2013)

Wiek Rodzaj treningu Efekty treningowe
12-16 lat Ćwiczenia zwinnościowe o małej i średniej intensywności, wstępna adaptacja do treningu siły mięśniowej Rozwój zwinności – faza nauczania motorycznego
17-20 lat Ćwiczenia siły mięśniowej z obciążeniem <80% , ćwiczenia mocy i zwinności o dużej trudności. Dalszy rozwój zwinności – faza doskonalenia motorycznego
>21 lat Ćwiczenia siły mięśniowej z obciążeniem >80%, ćwiczenia zwinności o maksymalnym stopniu trudności oraz połączenie zwinności z wytrzymałością. Maksymalny rozwój zwinności wraz z szybkością – faza doskonalenia i łączenia zwinności z innymi zdolnościami motorycznymi.

Obserwując mecze piłki nożnej możemy zwrócić uwagę, że zawodnicy wykonują wiele złożonych czynności ruchowych, które wymagają dużej mocy. Aby zmaksymalizować efekty rozwoju zwinności, trening powinien opierać się na pewnych zasadach.

  1. Na samym początku musimy opanować prawidłową strukturę ruchu wykonania danego ćwiczenia, gdzie najważniejsza jest poprawność wykonania zadania przy małej i średniej intensywności. Zadania te realizujemy głównie w podokresie przygotowania wszechstronnego oraz w okresie przejściowym.
  2. Kolejnym punktem rozwoju zwinności jest kształtowanie siły maksymalnej z naciskiem na siłę kończyn dolnych oraz na mięśnie stabilizujące tułów. Nieodłącznym elementem tego etapu są testy, pozwalające nam określić aktualny poziom siły zawodnika, jego progres oraz różnice w sile kończyn dolnych, które mogą zaburzać koordynację. Zadania te realizujemy głównie w podokresie przygotowania specjalistycznego, który podtrzymujemy w okresie startowym.
  3. Ostatnią fazą rozwijania zwinności jest trening mocy oraz mocy połączonej ze zwinnością. Ćwiczenia wykonujemy z małym oraz średnim oporem, ale z maksymalną szybkością. Ćwiczenia te można izolować i wykonywać w pierwszej części jednostki treningowej przed ćwiczeniami zwinnościowymi, bądź można je połączyć w jedną całość. Ćwiczenia te dominują w okresie startowym.

Przykładowe ćwiczenia:

Ćwiczenie nr 1

exercise (3)

Przebieg ćwiczenia:
Na sygnał pierwszy zawodnik biegnie w stronę pachołka, obiega go i biegnie do kolejnego według schematu. Następny zawodnik rusza, kiedy partner znajduje się przy drugim pachołku. Odległość między pachołkami ustalamy w zależności od grupy wiekowej, celu treningowego i poziomu zawodników z którymi pracujemy.

Ćwiczenie nr 2

zwinnosc

Przebieg ćwiczenia:
Jeden zawodnik z piłką, drugi ustawiony za manekinem. Zawodnik z piłką podaje raz z lewej strony manekina, raz z prawej, zaś zawodnik ustawiony za manekinem musi zza niego wybiec, odegrać, ponownie cofnąć się za manekin ciągle obserwując piłkę i wykonuje analogiczne zadanie z drugiej strony.

Ćwiczenie nr 3

zwinnosc2

Przebieg ćwiczenia:
Zawodnicy ustawieni według schematu. Na sygnał pierwsi z rzędu biegną w linii prostej, muszą nadepnąć na linię między ustawionymi bramkami, zmienić kierunek biegu i wejść na pole gry. W tym samym czasie trener zagrywa piłkę. Zawodnik może zdobyć bramkę ze strefy strzału ustawionej 5m. przed bramkami.

Ważne:
Odległości, wielkość pola gry, czas trwania ćwiczeń i przerw wypoczynkowych trenerzy dobierają według celów treningowych oraz od wieku i zaawansowania zawodników.

Nie zapominajmy, że aby kształtować zwinność niezbędne jest kształtowanie siły. Oprócz ćwiczeń na siłowni możemy wykonywać szereg ćwiczeń siłowych na płycie boiska jak wszelkiego rodzaju skipy czy wieloskoki.

Bibliografia:
Bompa, T. (2013). Przygotowanie sprawnościowe w zespołowych grach sportowych. Katowice: Wydawnictwo Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki.

 

Opublikowano Dodaj komentarz

#Siła mięśniowa

Siła mięśniowa jest jedną z najbardziej pożądanych zdolności motorycznych u piłkarzy nożnych, ale również u zawodników uprawiających inne gry zespołowe jak siatkówka, koszykówka czy piłka ręczna. Siłę mięśniową definiujemy jako zdolność do pokonywania oporów zewnętrznych lub przeciwstawiania się im kosztem wysiłku mięśniowego.

Planując trening siłowy, musimy zdawać sobie sprawę, że każdy człowiek jest inny. Wiąże się to z tym, że bardzo często trening ten powinien być zaplanowany inaczej dla każdego zawodnika. Wpływ na to mają cechy osobnicze takie jak:
– wiek,
– płeć,
– wysokość ciała,
– masa ciała,
– typ budowy somatycznej,
– poziom beztłuszczowej masy mięśniowej,
– poziom tkanki tłuszczowej,
– doświadczenie w treningu siły mięśniowej,
– wyniki testów sprawnościowych.

W treningu siły mięśniowej (w zależności od źródeł) wyróżniamy następujące metody:
– metodę adaptacji wstępnej,
– metodę obwodową,
– metodę kulturystyczną,
– metodę maksymalnych obciążeń,
– metodę ekscentryczną.

Która metoda jest najlepsza? Przede wszystkim najważniejsza dla każdego zawodnika jest adaptacja wstępna, bez której zawodnik nie może przystąpić do treningu właściwego siły mięśniowej. Podczas adaptacji wstępnej budujemy fundament pod przyszły trening właściwy, dzięki któremu jesteśmy w stanie osiągnąć lepsze i długofalowe wyniki. W metodzie tej pracujemy na obciążeniach 30-40% CM w tempie 2-0-2. W zależności od stażu treningowego, okres ten powinien trwać od 4 do 12 tygodniu. Po procesie adaptacji zawodnicy wraz z trenerem dobierają kolejne metody treningowe, jednak najefektywniejsza jest metoda maksymalnych obciążeń. Dlaczego? Ponieważ najlepsze rezultaty przynosi stosowanie oporów przekraczających 90% i dochodzących do 100% CM. Możliwe jest wykonanie wtedy od 1 do 3 powtórzeń, jednak z pełną koncentracją i maksymalnym wysiłkiem. Dzięki temu pobudzamy włókna szybkokurczliwe FT, które są tak pożądane u zawodników przez wielu trenerów. Ogromna intensywność pracy wymaga zastosowania pełnych przerw wypoczynkowych, dlatego podczas całego treningu jesteśmy w stanie wykonać od 3 do 5 serii danego ćwiczenia.

Siła jest to jedyna zdolność motoryczna, którą możemy rozwijać przez całe życie. Trening siłowy działa prewencyjnie co sprawia, że nasz zawodnik odnosi mniej kontuzji. Dzięki treningowi siłowemu jesteśmy w stanie również poprawić wytrzymałość czy szybkość lokomocyjną u zawodnika. Ważne jest, aby przy podnoszeniu potencjału siłowego do poprawy dyspozycji szybkościowych przestrzegać następujących zasad:
– przyrost siły musi być podporządkowany wymogom zadania startowego pod względem metod, środków, liczby powtórzeń i przerw wypoczynkowych,
– trening siły powinien być ukierunkowany na podnoszenie jej poziomu w ruchach zrywowych i szybkich.

Czy trening siłowy jest dobry dla dzieci? OCZYWIŚCIE! Siła nie może nam kojarzyć się z ogromnymi ciężarami dzwiganymi przez najmłodszych zawodników. Podstawowym założeniem treningu siłowego dzieci jest stworzenie stabilnej bazy siły mięśniowej wszystkich partii ciała. Trening siłowy możemy zacząć od najmłodszych lat, a bazuje on wtedy na grach i zabawach oporowych. W późniejszym okresie dziecko ćwicząc na własnym ciężarze, uczy się prawidłowego wzorca ruchowego np. w przysiadzie. Kiedy wzorzec jest opanowany dodajemy małe obciążenia, które są progresywnie zwiększane. Dzięki temu nasz zawodnik w wieku 14-16 lat jest gotowy do podjęcia bardziej specjalistycznego treningu siłowego. Niestety w Polsce zawodnicy bardzo często nie mają stabilnej bazy siłowej, są niedotrenowani. Dlatego zawodnik nawet świetny technicznie przepada, ponieważ jest zbyt słaby. Dzisiejsza piłka nożna wymaga wielkiego przygotowania motorycznego, a zawodnicy mali nawet tacy jak Messi czy Oezil są bardzo dobrze przygotowani pod tym względem – wystarczy spojrzeć na ich sylwetki.

Ważne:
Trening siłowy jest podstawą do kształtowania mocy. Bez odpowiedniej bazy siłowej, wykonywanie ćwiczeń eksplozywnych może zakończyć się bardzo groźną kontuzją naszego zawodnika. Dodatkowo w treningu siły najwazniejsza jest technika wykonania danego ćwiczenia, jesli jest ona niepoprawna musimy zdiagnozować i wyeliminować daną dysfunkcję. Najlepszymi ćwiczeniami siłowymi dla zawodników są ćwiczenia wielostawowe, jak np. przysiad ze sztangą, martwy ciąg, wyciskanie sztangi na ławeczce czy ćwiczenia olimpijskie.

Niebawem na moim kanale pojawi się film z podstawowymi ćwiczeniami wzmacniającymi dla najmłodszych zawodników. Ponadto już niedługo pojawi się konspekt treningowy wybranej metody treningowej.

Bibliografia:
Bompa, T. (2013). Przygotowanie sprawnościowe w zespołowych grach sportowych. Katowice: Wydawnictwo Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki.
Sozański, H. (1999). Podstawy teorii treningu sportowego. Warszawa: COS

Opublikowano Dodaj komentarz

#Szybkość

Kolejną istotną zdolnością motoryczną dla piłkarzy nożnych jest szybkość. Jest ona określana jako zdolność do wykonywania ruchów w najmniejszych dla danych warunków odcinkach czasu. Szybkość zawiera trzy składowe: czas reakcji, czas ruchu prostego oraz częstotliwość ruchów cyklicznych.

Czynniki determinujące szybkość:
– genetyka,
– charakterystyka włókien mięśniowych,
– zdolności psychomotoryczne,
– szybkość ruchu prostego,
– moc,
– technika biegu,
– koncentracja,
– elastyczność mięśni,
– zakres ruchomości w stawach.

Planując trening szybkości, musimy pamiętać, że podczas meczu zawodnik nie porusza się tylko do przodu i do tyłu, ale bardzo często zmienia kierunek biegu, wykonuje zwody, przyspiesza i zwalnia, a także rywalizuje z przeciwnikiem. Wszystkie te elementy trzeba wziąć pod uwagę podczas treningu. Jest wiele metod kształtowania szybkości i są one tematem gorących dyskusji w gronie trenerskim. Jak więc powinniśmy prowadzić trening szybkości i na co zwracać uwagę?

    1. Najbardziej powszechną metodą kształtowania szybkości jest metoda powtórzeniowa. Polega na powtarzaniu ruchów z maksymalną lub submaksymalną prędkością. Metoda ta posiada wiele odmian odnoszących się do parametrów metodycznych takich jak intensywność ćwiczenia, czas jego trwania, czas przerwy wypoczynkowej, kolejności ćwiczeń, wielkości oporu i warunków realizacji ćwiczeń.
    2. Trening siłowy – niestety ciągle przez wielu niedoceniany. Jest to zdolność motoryczna którą możemy rozwijać praktycznie przez całe życie. Ważne jest, aby przy podnoszeniu potencjału siłowego do poprawy dyspozycji szybkościowych przestrzegać następujących zasad:
      –  przyrost siły musi być podporządkowany wymogom zadania startowego pod względem metod, środków, liczby powtórzeń i  przerw wypoczynkowych
      – trening siły powinien być ukierunkowany na podnoszenie jej poziomu w ruchach zrywowych i szybkich.

Prawidłowy trening siłowy aktywuje największą liczbę jednostek motorycznych, dzięki czemu możemy zwiększyć potencjał szybkościowy zawodnika (więcej na temat treningu siłowego pojawi się w artykule dotyczącym tej zdolności motorycznej).

      1. Moc – czyli rozwijanie dużej siły skurczów mięśni w krótkim czasie, w dużym stopniu determinuje szybkość wykonywania większości czynności ruchowych zawodnika. W warunkach meczowych zawodnik nie tylko musi wykonać daną czynność ruchową szybko i dynamicznie, ale musi wykonać ją wiele razy. Pamiętajmy jednak, że trening mocy bez odpowiedniego przygotowania siłowego i bez odpowiedniej techniki wykonywanych ćwiczeń niesie za sobą bardzo duże ryzyko kontuzji!
      2. Koordynacja ruchowa – dzięki odpowiedniemu poziomowi koordynacji ruchowej, jesteśmy w stanie w warunkach meczowych wygenerować większą szybkość. Jak wynika z definicji, koordynacja jest to zdolność do wykonywania złożonych ruchów, a jak wiemy w rywalizacji boiskowej są one niezbędne. Koordynacja pozwala nam m.in. odpowiednio dostosować się do panujących warunków meczowych i pomaga szybko przestawiać się z jednych zadań ruchowych na drugie.
      3. Zwinność – pojęcie zwinności odnosi się do płynnego przyspieszenia i wyhamowania czynności ruchowych, zmieniając kierunek ruchu i różnicując jego schemat. Zwinność jako zdolność motoryczna jest mocno uzależniona od poziomu mocy kończyn dolnych, więc aby osiągnąć wysoki poziom zwinności niezbędne jest odpowiednie przygotowanie siłowe kończyn dolnych. Im większy poziom zwinności, tym łatwiej podczas meczu zmieniać kierunek biegu, zwalniać i przyspieszać.
      4. Technika biegu – wykorzystanie prawidłowej techniki w podstawowych czynnościach ruchowych w meczu, pozwala zwiększyć ich szybkość oraz istotnie ograniczyć stopień występującego zmęczenia w końcowej fazie meczu. Prawidłowa technika zapewnia m.in. lepszą równowagę oraz odpowiednią amplitudę czynności ruchowych.
      5. Koncentracja – dzięki odpowiedniej koncentracji jesteśmy w stanie zaangażować więcej procesów nerwowo-mięśniowych w czynności ruchowe, większą czujność na boisku i szybsze reagowanie na błyskawicznie zmieniające się sytuacje. Stąd też wszystkie ćwiczenia związane z kształtowaniem szybkości powinny uwzględniać pracę nad aspektami psychicznymi związanymi z koncentracją.
      6. W treningu szybkości dzieci świetnym środkiem są różnego rodzaju gry i zabawy bieżne i skoczne oraz wszystkiego rodzaju sztafety (najlepiej z piłką!). Koncentracja dzieci i świadomość ich jest zbyt niska aby oczekiwać od nich maksymalnej koncentracji podczas właściwego treningu szybkości. Oczywiście trening siłowy powinien być także systematycznie wprowadzany poprzez kształtowanie prawidłowego wzorca ruchowego chociażby poprzez przysiady czy wypady oraz ćwiczenia z własnym ciężarem ciała. Najważniejsza w ćwiczeniach siłowych dzieci jest prawidłowa technika ich wykonania.

Trening szybkości jest bardzo złożonym procesem, a jego periodyzacja jest nielada wyczynem dla trenerów. Indywidualizacja w takim treningu jest niezbędna, gdyż każdy zawodnik posiada inny potencjał. Przerwy wypoczynkowe podczas treningu szybkości są bardzo istotne i są uzależnione od typu zawodnika. Typ szybkościowy będzie mógł wykonać kolejne powtórzenie szybciej niż typ wytrzymałościowy (stosunek pracy do wypoczynku odpowiednio 1:20 dla szybkościowca i 1:25 dla wytrzymałościowca – ale to tylko teoria.) Bardzo ważne jest, abyśmy kształtowali również wytrzymałość szybkościową, ponieważ zawodnik musi być tak samo szybki w 1 jak i w 90 minucie meczu. Powinniśmy uwzględniać treningi, w których zawodnicy będą zmuszeni do wykonywania maksymalnego wysiłku na niepełnych przerwach wypoczynkowych, aby podczas meczu mistrzowskiego w decydującym czasie nie zabrakło nam 2 centymetrów do zdobycia decydującej bramki bądź zapobiegnięciu jej straty.

Mówiąc o szybkości nie możemy zapominać o takich rzeczach jak czas podejmowania decyzji czy przewidywania zdarzeń boiskowych, jednak to jest temat na inny artykuł.

Bibliografia:
Bompa, T. (2013). Przygotowanie sprawnościowe w zespołowych grach sportowych. Katowice: Wydawnictwo Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki.
Sozański, H. (1999). Podstawy teorii treningu sportowego. Warszawa: COS.

Opublikowano Dodaj komentarz

#Wytrzymałość

Jedną z podstawowych zdolności motorycznych, która jest nieodłącznym elementem treningu piłkarskiego jest wytrzymałość. Możemy ją definiować jako zdolność do długotrwałego wykonywania wysiłku fizycznego bez obniżania jego wydajności. Każdy trener chciałby mieć w swojej drużynie zawodników, którzy dużo ale i szybko biegają. Czy możemy tak zaprogramować trening wytrzymałościowy, aby jednocześnie nie tracić na szybkości? Oczywiście. Zanim jednak do tego przejdziemy warto zapoznać się z odrobiną teorii.

Wytrzymałość ze względu na zachodzące procesy energetyczne możemy podzielić na:

Aerobową (tlenową) – charakteryzującą się zdolnością do wykonywania wysiłków przez dłuższy okres czasu np. 30-45 minut.

Anaerobową (beztlenową) – charakteryzującą się zdolnością do wykonywania intensywnych wysiłków fizycznych o średnim czasie trwania (25-100 sekund) lub wielokrotnych wysiłków krótkotrwałych (5-6 sekund) z niepełną przerwą wypoczynkową.

Metody kształtowania wytrzymałości:

1. metody ciągłe:
– ciągła jednostajna,
– ciągła zmienna;

2. metody przerywane w których wyróżniamy:
– metodę powtórzeniową,
– metodę interwałową;

3. trening wysokogórski.

W planowaniu treningu wytrzymałości musimy zwrócić uwagę na obciążenia wysiłkowe. Najprostszym sposobem kontroli tych obciążeń jest tabela intensywności wysiłków które dzielimy na:
1. tlenowy podtrzymujący,
2. tlenowy kształtujący,
3. tlenowo-beztlenowy (mieszany),
4. beztlenowy kwasomlekowy,
5. beztlenowy niekwasomlekowy.

Koncepcje przygotowania motorycznego:

Aktualnie najbardziej znane są 2 koncepcje. Pierwszą z nich przedstawia tradycyjna piramida przygotowania motorycznego, w której na samym początku skupiamy się nad budowaniem bazy tlenowej, zaś następnie na tej bazie rozwijane są pozostałe zdolności motoryczne. Drugą z nich przedstawia odwrócona piramida przygotowania motorycznego, w której na samym początku rozwijamy zdolności do wysiłków eksplozywnych.

piramida piramida2

Źródło: Chmura, Chmura, Ciastoń, 2008

Jak zaznaczyłem w poprzednim artykule odnośnie przygotowania motorycznego, trenerzy w Polsce często mają tendencję do popadania ze skrajności w skrajność. Kiedyś w treningach dominowały biegi ciągłe w celu kształtowania wytrzymałości tlenowej, zaś teraz większość szkoleniowców nie chce o tym słyszeć i skupia się tylko na wysiłkach beztlenowych. Dlaczego więc bardzo często zdarza się, że polski zawodnik przepada na zachodzie? Powód jest prosty, tam piłkarze trenują na dużo wyższej intensywności, a tamtejsi zawodnicy mają dużo lepszą bazę tlenową, która jest PODSTAWĄ DO ROZWIJANIA POZOSTAŁYCH ZDOLNOŚCI MOTORYCZNYCH. Brak odpowiedniej bazy tlenowej przejawia się tym, że po tygodniu treningów na zachodzie nasz zawodnik jest „zamulony”, ma „ciężkie nogi” i nie ma siły na podjęcie kolejnego wysiłku co w rezultacie kończy się albo kontuzją, albo oglądaniem meczów z trybun.

Jako trenerzy musimy dokładnie zadbać o to, aby nasi zawodnicy pracowali w odpowiednich strefach energetycznych i o to, aby zajęcia były zbliżone do warunków meczowych. Wielkim błędem jest, jeśli trener w okresie przygotowawczym, bądź w trakcie sezonu rozbija dwie jednostki treningowe w której na jednej zawodnicy np. wykonują bieg ciągły w celu budowania bazy tlenowej, zaś na drugiej  występuje gra. Trenerzy nie zdają sobie sprawy, że podczas gry zawodnicy także wykonują wysiłek i bardzo często jest to ten sam rodzaj wysiłku, który wykonali rano, więc pod względem motorycznym na dwóch jednostkach drużyna wykonała tę samą pracę. Dużo lepiej jest tak zaplanować grę, abyśmy w trakcie jej trwania świadomie kształtowali wytrzymałość tlenową bądź beztlenową. Odpowiednia organizacja gry np. 9×9 jest świetnym treningiem tlenowym, zaś mniejsze gry np. 1×1 czy 2×2 są doskonałym przykładem treningu podczas którego kształtujemy procesy beztlenowe. W takim wypadku na drugim treningu możemy skupić się nad innymi aspektami i obie jednostki treningowe będą wtedy bardziej efektywne. Innym przykładem treningu wytrzymałościowego może być jednostka podczas której równolegle pracujemy nad siłą. Trening ten może odbyć się w siłowni a także na świeżym powietrzu. Przykład? Zawodnik wykonuje przysiady ze sztangą 60% CMmax podczas którego kontrolujemy tętno. Innym przykładem może być ćwiczenie padnij powstań wyskocz połączone ze sprintem. Dzięki takim ćwiczeniom jednocześnie pracujemy nad wytrzymałością jak również nad siłą, a wiemy że siła jest ściśle połączona z szybkością.

ppw

Źródło: http://malarudatrenujaca.blogspot.com/2015/07/padnij-powstan-podskocz-czyli-trudna.html

Chciałbym jednak podkreślić, tak jak podkreśliłem to w poprzednim artykule, że bieganie bez piłki nie jest czymś czego powinniśmy się wstydzić. Dobrze zaplanowany trening tlenowy – indywidualnie dla każdego zawodnika – lub trening interwałowy jest także bardzo dobrym środkiem, jednak musimy pamiętać o tym, że zawodnicy muszą przede wszystkim bardzo dobrze grać w piłkę. Zaletą treningu w tej formie jest to, że możemy precyzyjnie kontrolować wysiłek wykonywany przez zawodników, w grze zaś występują różne bodźce i nie jest on aż tak dokładny. Musimy pamiętać, aby zachować równowagę i nie przegiąć w którąś stronę. Przed przystąpieniem do kształtowania wytrzymałości, obowiązkiem każdego trenera jest przeprowadzić odpowiednie testy, które pozwolą nam odpowiednio zaprogramować trening. Ponadto ważna jest świadomość zawodników, którzy na bieżąco muszą informować sztab o swoim samopoczuciu, jaki wpływ miał na niego aktualny trening i jakie ma odczucia przed czy po odbytej jednostce.

W drużynach młodzieżowych w przypadku gdy dysponujemy 2-3 jednostkami treningowymi w tygodniu, nie ma sensu tracić czasu na bieganie bez piłki. Trener tak musi zaplanować jednostki, aby świadomie w ćwiczeniach i grach kształtować wytrzymałość. Każdy zawodnik, któremu marzy się kariera piłkarska MA OBOWIĄZEK sam we własnym zakresie wykonywać trening np. tlenowy w wolne dni od zajęć. Odpowiednio wykonany bieg ciągły 30-40 minut połączony z indywidualnym ćwiczeniami technicznymi jak prowadzenie, żonglerka czy strzały jest idealnym uzupełnieniem tego co robimy w klubie.

Bibliografia:
1. Bompa, T. (2013). Przygotowanie sprawnościowe w zespołowych grach sportowych. Katowice: Wydawnictwo Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki.
2. Chmura, J., Chmura, P., Ciastoń, J. (2008). Przygotowanie motoryczne piłkarzy do wysiłku startowego. Sport Wyczynowy, 10-12/2008, rok XLVI, s.49-61.

Opublikowano Dodaj komentarz

Przygotowanie motoryczne w piłce nożnej

Odpowiednie przygotowanie motoryczne jest w dzisiejszej piłce nożnej niezbędne do osiągnięcia mistrzostwa sportowego. Koncepcji przygotowania motorycznego jest wiele i każdy trener podąża wyznaczoną przez siebie ścieżką. Odkąd zacząłem na poważnie zajmować się treningiem jako trener, przygotowanie fizyczne było dla mnie jednym z najbardziej kluczowych zagadnień w tym procesie. Stąd też mój roczny pobyt na studiach podyplomowych z przygotowania motorycznego w grach zespołowych na AWF w Katowicach, gdzie podczas zjazdów mogłem zapoznawać się z metodologią wielu specjalistów z różnych dziedzin. Oprócz zajęć miałem przyjemność uczestniczyć w wielogodzinnych rozmowach po zajęciach z innymi uczestnikami studiów, którzy byli m.in. fizjoterapeutami, trenerami personalnymi czy trenerami przygotowania motorycznego w drużynach młodzieżowych w różnych dyscyplinach sportu.

Wiele w ostatnim czasie powstało mitów na temat tego jak powinni trenować piłkarze. Niestety często trenerzy w Polsce mają tendencję do popadania ze skrajności w skrajność. Kiedyś podstawowym środkiem budowania kondycji zawodników były biegi długie w terenie, czy wokół boiska. Aktualnie próbuje się wszystkim wmówić, że biegać absolutnie nie wolno, a zawodnik powinien jedynie ćwiczyć siłowo. Na wstępie zaznaczę, że również i dla mnie trening siłowy jest bardzo istotny, jednak kiedy słyszę, że zawodnicy nie powinni biegać bo w meczu wykonują tylko wysiłek krótkotrwały i mają czas odpocząć to niestety opadają mi ręce. Kolejna rzecz, która bardzo mnie irytuje to ignorowanie przez trenerów grup młodzieżowych i dziecięcych aspektu fizycznego. Słyszy się, że młodzi zawodnicy powinni tylko i wyłącznie grać. Raz nawet usłyszałem od „trenera” (chociaż ma bądź miał papiery instruktora), że nie trzeba przeprowadzać rozgrzewki w młodszych grupach, ponieważ zawodnicy Ci nie mają jeszcze mięśni! Masakra – a jedyne co przyszło mi wtedy do głowy to to, że on nie powinien nigdy pracować z młodzieżą, ponieważ nie ma mózgu. Oba stwierdzenia są oczywiście nieprawdziwe, bo tak jak młodzi zawodnicy mają mięśnie, tak samo tamten „trener” miał mózg, chociaż zbytnio nie umiał z niego korzystać. Podsumowując ten wątek, napiszę tylko, że właśnie poprzez takie podejście trenerów widzi się na forach trenerskich o zbiórce pieniędzy na operację rekonstrukcji więzadeł krzyżowych u chłopca z rocznika 2006! A takich przypadków jest więcej. Najczęstszym tłumaczeniem trenerów wtedy jest słaba jakość sztucznej nawierzchni itp. A ja się pytam wtedy – co zrobiłeś aby temu zapobiec? Jakie działania prewencyjne podjąłeś? Zwróciłeś uwagę w jakim obuwiu powinien ten zawodnik trenować? No właśnie…

Przechodząc do konkretów. Jak więc powinni trenować piłkarze? Dlaczego zawodnik, który wyjeżdża z ekstraklasy nagle przepada na zachodzie, bądź po zagraniu 2-3 niezłych spotkań łapie kontuzje? Powód jest prosty – zawodnik jest niedotrenowany, bądź był trenowany źle.

Nie ulega wątpliwości fakt, że dzięki przygotowaniu siłowemu możemy wejść na wyższy poziom zaawansowania, oraz to że ten typ treningu działa prewencyjnie. Niestety wielu trenerów zapomina o tym, że w trakcie meczu zawodnicy przebiegają 10 a nawet 14 km. Zajęcia są zaplanowane tak, że nie ma w nich miejsca na trening tlenowy, który jest podstawą do rozwijania wszystkich zdolności motorycznych. Czy w takim razie tego typu trening możemy realizować tylko i wyłącznie biegając wokół boiska? Absolutnie nie. Jeśli dobrze zaplanujemy jednostkę, „tlenówkę” możemy realizować podczas gier zadaniowych średnich i dużych, podczas których kontrolujemy tętno zawodników bądź stężenie kwasu mlekowego we krwi. Czy jeśli widzimy drużynę, która biega poza boiskiem, to możemy uznać że trenerzy nie wiedzą co robią? NIE! Wystarczy popatrzeć na aktualnie najlepszą drużynę w Europie – Real Madryt. Kiedy Zidane przejął w styczniu zawodników Królewskich zarządził 40-45 minutowe wybiegania wokół boiska, bo uznał że zawodnicy za mało biegają podczas meczu i brakuje im sił. Trener przygotowania fizycznego w Madrycie – Antonio Pintus – który od lipca dołączył do sztabu szkoleniowego Królewskich wręcz na każdym treningu organizuje tzw „przebieżki”. Na samym początku okresu przygotowawczego intensywność jest niższa i wzrasta wraz z każdym treningiem. Tuż przed startem sezonu zarządzał biegi zmienne 5x1000m, które zawodnicy musieli pokonać w wyznaczonym czasie. Pewnie wiele osób myśli, że jest to bardzo złe, jednak gdy spojrzymy na Superpuchar Europy, w którym Real w dogrywce wygrał z Sevillą to trudno nie odnieść wrażenia, że to właśnie dzięki odpowiedniemu przygotowaniu motorycznemu udało im się przechylić szalę na swoją korzyść. Wystarczy spojrzeć na dystans jaki przebiegł w tym meczu Lucas Vazquez – 15,6km !!! Niewiarygodne. Uważam, że tylko i wyłącznie poprzez pracę na siłowni, nie osiągnął by takiego wyniku. Chciałbym zaznaczyć, że w okresie przygotowawczym drużyna Realu także pracowała właśnie siłowo, mam tu na myśli wypady czy przysiady ze sztangami, wskoki na skrzynię z obciążeniem i bez itp. Jako trenerzy musimy znaleźć złoty środek dla swojej drużyny. Jednak nie zapominajmy, że w dzisiejszych czasach, jeśli zawodnik nie jest odpowiednio przygotowany motorycznie nie ma najmniejszej szansy odnieść sukcesu.

Drużyna Realu Madryt podczas okresu przygotowawczego
Drużyna Realu Madryt podczas okresu przygotowawczego

Czy ja przychylam się do którejś metody? Uważam, że trener powinien tak zaplanować proces treningowy, aby nie zaniedbać żadnej zdolności motorycznej. Wytrzymałość bardzo łatwo połączyć z siłą. Wystarczy wykonać prosty eksperyment. Każ swojemu zawodnikowi wykonać 10-15 burpee tj. padnij powstań wyskocz i zmierz jego tętno. Ponadto spytaj czy „czuje” przy okazji ręce i nogi. Nie uważam także, że wysiłek tlenowy nie powinien być wykonywany, wręcz przeciwnie. W odpowiednio dobranej grze możemy kształtować wysiłek tlenowy, przy okazji realizując zadania techniczno-taktyczne. Podobnie sprawa ma się, gdy chcemy kształtować procesy beztlenowe. Możemy odpowiednio ułożyć grę np. 1×1 czy 2×2, odpowiednio dobrać intensywność, czas trwania gry i przerwę wypoczynkową. Jednak samymi grami zawodnik nie osiągnie odpowiedniej siły czy mocy, które zrealizuje na siłowni poprzez np. ćwiczenia olimpijskie. Ponadto uważam, że pokazany na zdjęciu Diego Forlan nie osiągnął tak wspaniałej sylwetki spędzając czas tylko i wyłącznie na boisku.

Jakie zdolności motoryczne powinny być rozwijane u piłkarzy nożnych ?:

Wytrzymałość
Szybkość
Siła
Koordynacja
Zwinność
Gibkość

Systematycznie każdą zdolność motoryczną będę omawiał na łamach mojej strony z dokładnym opisem oraz przykładowymi ćwiczeniami.